Carl Larsson, leven en werken

Velen hebben reeds kennis gemaakt met de Zweedse schilder Carl Larsson (1853-1919). De beeldende kunstenaar die tijdens zijn werkzame leven zijn gezin, echtgenote en acht kinderen tot zijn onderwerp maakte. Deze 'gelukkige mensen' zoals Carl Larsson zichzelf en zijn gezin typeerde, fascineert ons nog steeds. In zijn werk, zowel in zijn schilderijen als in zijn teksten, geeft hij ons zijn filosofie mee: het liefhebben van kinderen, de mensheid in het algemeen en de natuur. Hij doet dit met een levenswijsheid die sterk onder invloed stond van de filosofen Emerson en Ruskin. Het is juist die onbevangenheid van het geluk binnen het gezin, de verbondenheid met de natuur en het huisje op het platteland dat ons nog steeds in de greep houdt. Het is de gedachte aan een ongeschonden wereld waar iedereen van droomt en dat zo prachtig gevisualiseerd wordt in zijn werk. Daarom deze blog over zijn leven en werken. Zie ook onze website met webwinkel: http://www.carllarsson-designshop.nl/ (er even op klikken en je komt er direct. Op de website zit ook weer een knop om terug te keren naar deze blog).

Carl Larsson, een portret

De bekende Zweedse kunstenaar, die vooral grote bekendheid verwierf vanwege zijn aquarellen, olieverfschilderijen en etsen, werd op 28 mei 1853 geboren in het oudste gedeelte van de stad Stockholm. Hij kende een armoedige jeugd. Een van de lichtpuntjes was het feit dat zijn leraar hem er op 13-jarige leeftijd toe bracht om zich als leerling aan te melden bij de Stockholmse Kunstacademie. Tijdens die studie werkte hij als retoucheur en illustrator. In 1872 ging hij naar een modelschool waar hij zijn eerste vrouw, Vilhelmina Holmgren , leerde kennen. In de jaren die daarop volgde illustreerde hij een aantal boeken om in het onderhoud van zijn gezin te voorzien.

In 1877 ging hij voor de eerste keer naar Parijs, maar keerde al gauw zonder succes terug. Vier jaar later ging hij weer naar Frankrijk, nu voor een periode van vijf jaar. Vooral de impressionistische aquarellen die hij daar schilderde, droegen bij aan zijn bekendheid. Hij vond er rijke beschermers en leerde er ook zijn vrouw Karin Bergöö kennen, waar hij in 1883 mee trouwde. Zij was, naast een trouwe echtgenote, een lieve moeder voor haar acht kinderen, waarvan het zesde kind Matts (1894-1895) maar kort geleefd heeft. Karin was de kern van zijn bestaan, zijn muze en kritisch begeleidster van zijn werk. Ook Karin was kunstenaar en al snel een beroemdheid met naald en draad. Zij was ontwerpster en vervaardigde lappen stof die zij gebruikte voor de inrichting van het huis, kleding, beddengoed en tafellakens, de zogenoemde toegepaste kunst.

De belangrijkste gebeurtenis in het leven van Larsson was de verhuizing naar het oude, houten huis in Sundborn bij Falun in de Zuidzweedse provincie Dalarna, dat zij van Karins vader, Adolf Bergöö kregen. De omgeving van Sundborn inspireerde hem en daar kwam hij dan ook tot zijn eigenlijke onderwerpen zoals zijn gezin, het leven op het platte land, de natuur en de inrichting van zijn huis. Zijn monumentale werken, zoals de in 1896 klaargekomen Jugendstil fresco's in het trappenhuis van het Nationale Museum in Stockholm en in de foyer van de Stockholmse Opera in 1898, zijn portretten van August Strindberg en Selma Lagerlöf, de illustraties bij sprookjes van Andersen zijn veel minder bekend. Bekendheid kreeg hij vooral door zijn prentenboeken 'Ett Hem' (Ons Huis), Spardafvet (de boerderij) en de 'De Mina' (De Mijnen).

Opvallend bij de aquarellen zijn de 'momentopnamen'. De man in de kerk met een collectezakje, die net even vanuit zijn ooghoeken in de richting van de schilder kijkt, een boerin in de schuur die aan het melken is en, alsof het om een fotograaf gaat, even om de koe heen kijkt naar de schilder. Of die die zelfde trouwe Johanna, die met haar koe langs Carl Larsson loopt, die zichzelf afbeeldt bij het schilderen van zijn boerderij. Het zijn juist deze bijzonderheden die zelfs een leek zou kunnen herkennen als een echte Larsson.

Het huis en de inrichting werden door zijn aquarellen belangrijke elementen van de binnenhuisarchitectuur van die tijd. Een van de meest karakteristieke elementen, waarover veel geschreven is, is dat de Larssons meubels en ander huisraad uit de meest uiteenlopende tijdperken en stijlrichtingen verzamelden. Ze kochten ze goedkoop op rommelmarkten en schilderden ze vaak opnieuw in frisse kleuren. Door de verbouwingen, uitbreiding van het huis en de inrichting hebben zij grote invloed gehad op de binnenhuisarchitectuur en design van de laatste vijftig jaar. Maar zijn belangrijkste kunstwerk was toch de 'kunst van het leven'en dat zal door de eeuwen heen blijven fascineren. Larsson stierf op 22 januari 1919 in zijn huis in Sundborn bij Falun.